کارگاه آموزشی 12

اخلاق در آموزش مهندسی

  • مدرس: دکتر حسین معماریان
  • هدف: شناسایی چالش‌های اخلاقی آموزش مهندسی و پیشنهاد راهکارهایی برای برون رفت از آنها
  • سرفصل‌ها: اخلاق چیست؟ اخلاق خرد و کلان کدامند، چالش‌های اخلاقی آموزش مهندسی ایران چه می‌باشد؟ چگونه می‌توان بر این چالش‌ها فایق آمد.

چکیده: اخلاق را تمایز بین بدی و خوبی، درست و نادرست و تبعیت از قوانین؛ و یا دستورالعمل ها یا راهنمایی هایی می‌دانند که توسط یک نظام ارزشی، مثل عقل، قانون، عرف و یا دین، تعیین شده است. اخلاق مهندسی را نیز می‌توان اصول راهنما و حامی مهندس حرفه ای دانست، که استفاده از آنها موجب ترقی و آسایش جامعه می‌شود. با کمی دقت متوجه می شویم که اصول اخلاقي، حرفۀ مهندسي را در برگرفته و در هر مرحله از پروژه، اعم از طراحي یا اجرا، مهندسان ممكن است با مواردي روبه‌رو شوند كه داراي هر دو جنبۀ فني و اخلاقي باشد. تا اواخر سده بيستم، مهندسان بیشتر درگير اموري بودند كه امروزه آنها را مسائل اخلاق خرد مي‌نامیم. امور خرد اخلاق مهندسي شامل مسائل مربوط به‌رفتارهاي شخصی و مسائل داخلی حرفۀ‌مهندسي است. برطبق آن‌چه در قانون‌های متعدد اخلاق حرفه‌ای آمده است، مسئوليت اخلاقي مهندسان بیشتر بر روابط آنها با مشتريان، كارفرمايان و همكاران، متمركز است. در اواخر سده گذشته به‌تدریج کمبودهای نگاه درون حرفه‌ای به‌مسائل اخلاقی، آشکار شد. به‌عنوان نمونه، ناديده گرفتن جوانب اجتماعي فناوری، توسعه و گسترش آن و نقش پيامدهاي مثبت و منفی آن، مورد انتقاد قرارگرفت. به‌این ترتیب، به‌تدریج دامنۀ اخلاق مهندسي تا امور كلان اخلاقي نیز گسترش يافت. امور كلان شامل پرسش‌های بزرگ درباره فناوری و جامعه است. اين امور به‌طوركلي با مسئوليت‌هاي کلان حرفۀ مهندسي و اثرات اجتماعي و زیست محيطي فناوری و مسير آيندۀ آن، ارتباط دارد. اصول اخلاقی بر همۀ زمینه‌های آموزش مهندسی نیز حکمفرماست. آموزش مهندسی در کشور ما، به دلایل مختلف، از جمله گسترش کمی بی‌رویه سال‌های اخیر، با چالش‌های اخلاقی متعددی روبروست. مقابله با این چالش‌ها محتاج انتخاب راهکارهای مناسب و عزم ملی است.