پیشنهاد آموزشی

درس جديد «درآمدی بر مهندسي»

آموزش دانشگاهي فنون، روابط و فرايند هاي يک رشته مهندسي را با جزئيات بسيار می‌آموزد ولي کمتر آموزشي در مورد نحوۀ به‌‌کارگيري آنها در دنياي واقعي ارايه مي‌کند.  مهندسان اين‌‌گونه مطالب را معمولا به‌‌صورت غريزي، و يا پس ازسال‌ها کار حرفه‌اي در صنعت، و با آزمون و خطا، فرا مي‌گيرند. برای رفع این مشکل، از سال‌ها قبل جاي خالي آموزش‌هايي که بتواند دانشجويان مهندسي را با واقعيت‌هاي حرفۀ مهندسي و نحوۀ کار در آن آشنا نمايد، احساس مي‌شد. به‌‌اين منظور، دانشگاه‌هاي پيشرو در امر آموزش مهندسي، درس يا درس‌هايي را در اين زمينه طراحي و عرضه کردند. اين‌ گونه درس‌ها در گذشته در سال‌هاي آخر دوره کارشناسي، يا حتي در دوره کارشناسي ارشد، ارايه مي‌گرديد. امروزه، تقريبا در تمام دانشگاه‌های معتبر، اين‌ گونه دروس به‌ سال اول و ابتداي دوره کارشناسي منتقل شده است، تا دانشجويان بتوانند در طول سال‌های بعدی تحصيل و کارآموزي‌ها، مطالب و دستورالعمل‌هاي فراگرفته در این درس را به‌محک تجربه بزنند. گرچه اين درس‌ها در دانشگاه‌هاي مختلف به‌‌ `صورت‌هاي گوناگوني نام‌گذاري شده‌اند ولي از محتوي کلي کم‌ و‌ بيش يکساني برخوردار بوده و تقريبا در همۀ این درس‌ها فعاليت‌هاي عملي قابل توجهي براي آشنايي بهتر با آموخته‌ها، گنجانده شده است.

     در راستای شناسایی کاستی‌های آموزش مهندسی کشور، موسسۀ ارزشیابی آموزش مهندسی ایران، هماهنگ با مراکز مشابه درکشور‌های پیشرفته، یازده توانایی مورد نياز براي يک دانش آموخته مهندسي را درنظر گرفته است. که از این میان توسعۀ توانایی‌های زیر، در برنامه‌های آموزشی کشور، کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند:

-   توانايي کار در گروه‌هاي داراي عملکردهاي متفاوت،

-   توانايي درک مسئوليت‌هاي حرفه‌اي و اخلاقي،

-   توانايي ايجاد ارتباط موثر (شفاهي، نوشتاري و تصويري)

-   درک ضرورت کسب مداوم آموزش در طول کار حرفه‌اي.

     برای گذر موفقیت آمیز از فرایند ارزشیابی، دانشگاه ها باید آموزش این توانایی‌ها را در برنامه خود منظور کنند. به‌‌منظور مرتفع کردن بخشی از اين کاستي‌ها، درس جديدي به‌ نام «درآمدی بر مهندسي» طراحي گرديد تا در سال اول همۀ دوره‌هاي کارشناسي مهندسي ايران، عرضه گردد. هدف اصلي اين درس تقويت مهارت‌هاي ارتباطي، کارگروهي و به‌کارگيري تفکر خلاق در دانشجویان است. درس پیشنهادی ارايه دهندۀ مجموعه اطلاعات و مهارت‌هايي است که معمولا در دوره‌هاي مهندسي کشور تدريس نمي‌شوند ولي دانشجويان در خلال تحصيل در دانشگاه و مهندسان، در طول کار حرفه اي در صنعت، نياز به دانستن و به‌‌کاربردن آن ها دارند.

  • آگاهي از محتوي آموزش مهندسي و شباهت‌ها و تفاوت‌هاي موجود بين شاخه هاي مختلف آن؛
  • به‌دست آوردن مهارت‌ لازم براي انجام کارگروهي موفقيت آميز؛
  • کسب مهارت عملي در ارتباطات مهندسي (شفاهي،کتبي، تصويري و الکترونيکي)؛
  • فراگيري روش‌هاي گردآوري و ساماندهي داده ها،تهيه مقالات پژوهشي و حراست از دستاوردهاي علمي؛
  • آشنايي با ويژگي‌هاي يک مهندس حرفه‌اي و ضرورت رعايت اخلاق در مهندسي؛
  • شناخت اهميت و به‌کارگيري خلاقيت در فعاليت‌هاي مهندسي؛
  • فراگيري مباني فرايند طراحي و برنامه ريزي درمهندسي؛
  • درک مفاهيم ريسک و خطر به منظور رعايت ايمني درطول تحصیل و در فعاليت‌هاي مهندسي.

براي اجرايي‌تر کردن ارايه اين درس، کتابي به نام «حرفه مهندسی» نيز تاليف گرديده‌ و توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است. درس درآمدی بر مهندسي از سال تحصيلی 88-1387 در دورۀ کارشناسی علوم مهندسی دانشکده فني دانشگاه تهران به اجرا گذاشته شد و کارايي آن مورد ارزيابي و تاييد قرارگرفت. پیشنهاد آموزشی درس جدید «درآمدی بر مهندسی» در جلسۀ مورخ اسفند 91 شورای راهبردی کرسی یونسکو در آموزش مهندسی، به‌‌تصویب رسید و به‌دنبال تصویب شورای آموزشی پردیس فنی، در سطح دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران، به اجرا گذارده شد. سرفصل‌ها و مشخصات این درس در پیوست آمده است. نظر به‌اینکه مطالب در‌نظر گرفته شده برای این درس بیشتر مهارتی هستد، روش خاصی، که بیشتر متکی به‌مشارکت دانشجویان در ارایه و ارزیابی درس است، برای آن درنظر گرفته شده است. اطلاعات تکمیلی در مورد محتوا و نحوۀ ارایۀ این درس را می‌توانید در مقاله «طراحی درس جدید حرفه مهندسی برای دوره‌های کارشناسی مهندسی ایران» (پیوست بیابید. کرسی یونسکو در آموزش مهندسی آماده است تا همکاری‌های لازم را، برای به‌اجرا درآمدن این درس،  در اختیار مراکز آموزشی علاقمند قرار دهد.

ح. م. اسفند 1392