حرفه مهندسی

  • نام کتاب: حرفه مهندسی 
  • نویسنده دکتر حسین معماریان
  • انتشارات:  دانشگاه تهران
  • تعداد صفحات: 524
  • چاپ اول: بهمن 1388
  • چاپ  دوم: 1391
  • کتاب برگزیده دانشگاهی 1388

امروزه، به هرسو نگاه کنیم و بههرکجا که برویم، آثاری از خلاقیت‌های مهندسان را مشاهده خواهیم کرد. مهندسی چیست؟ و مهندس کیست، که اینگونه چهرۀ دنیای ما را عوض کرده است؟ مهندسان باید چه‌نوع آموزش‌هایی ببینند که چنین توانایی‌هایی پیدا کنند؟ چه‌کنیم که در دوران کار‌حرفه‌ای،  مهندس موفقی باشیم؟

            در دوران تحصیل در دانشگاه، دانشجویان در یکی از زمینه‌های مهندسی مهارت‌هایی را به‌دست می‌آورند ولی اغلب کمتر کوششی برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های فوق صورت می‌گیرد. به‌زبانی، آموزش دانشگاهی به‌ما فنون، روابط و فرایند‌های یک رشته مهندسی را با جزئیات بسیار می‌آموزد، ولی کمتر آموزشی در مورد نحوۀ به‌کارگیری آنها در دنیای واقعی، ارائه می‌کند. آنچه در این کتاب فراهم آمده، مجموعه‌ای است که مهندسان به‌طورمعمول آنها را به‌صورت غریزی، یا با آزمون‌ و خطا و پس ازسال‌ها کار حرفه‌ای در صنعت، فرا‌می‌گیرند. کتاب حاضر سعی دارد که مجموعه ای از این مهارت‌ها را در اختیار دانشجویان قراردهد. بخش‌هایی از مطالب این کتاب، پس از فارغ التحصیلی و در طول فعالیتهای حرفهای نیز به‌کار خواهند آمد.

در سال‌های اخیر، و به‌دنبال ورود حجم زیاد دانش آموختگان به بازار کار، گزینۀ صادرات نیروی انسانی متخصص به‌تدریج مورد توجه قرار گرفته است. درصورتی‌که هر یک از دانش آموختگان مهندسی بخواهند برای مدتی در یک کشور خارجی مشغول به‌کار شوند، یا ادامه تحصیل دهند، لازم است تا زبان کم و بیش جهانی حرفۀ مهندسی را بیاموزند، و به بیانی دیگر، با قواعد بازی در حرفۀ مهندسی، آشنا شوند.

دنیایی را که در آن زندگی می­کنیم، عصرارتباطات نام داده اند. بسیاری از ما داشتن یک رایانۀ پرسرعت مملو از اطلاعات یا یک تلفن همراه دارای تواناییهای متنوع را نشانه‌هایی از همراهی بادنیای جدید میدانیم. در صورتیکه واقعیت چنین نیست و تنها دراختیار داشتن ابزارها و ماشین‌های پیشرفته ما را رهرو دنیای جدید نمیسازد. سال‌ها پیش و در طی انقلاب صنعتی، ما نیز ماشین‌هایی برای تولید محصولات صنعتی وارد کردیم. براساس یک بر‌آورد تعداد دستگاه‌ها و ماشین‌های نساجی وارد شده به ایران در آن سال‌ها چند برابر ماشین‌هایی بوده که به کشور بلژیک واردشد، ولی آیا می‌توانیم میزان صنعتی شدن بلژیک را با ایران مقایسه کنیم؟ 

برای ورود به دنیای جدید، و قبل از تعویض چرتکه‌هایمان با رایانه، باید نگاه و رفتارمان را با شرایط دنیای جدید منطبق بکنیم و به‌زبان دیگر باید کوشش کنیم در فضای دنیای جدید، تنفس کنیم. کتاب حاضر سعی دارد تا گوشهای از ملزومات تحصیل و کار در دنیای جدید را بشناساند. باید توجه داشت که برخی از الزامات دنیای جدید ممکن است خوشایند ما و سازگار با پیشینه غنی فرهنگی ما نباشد. در چنین شرایطی باید با بهینه‌سازی رفتارمان، ضمن حفظ هویت مثبت ملی و عقیدتی، شرایط دستیابی به اهداف حرفه‌ای را، در دنیای جدید مهیا کنیم.

            کتاب حرفۀ مهندسی، در 5 بخش و 19 فصل مستقل، تدوین شده است. در بخش اول، که به آموزش مهندسی اختصاص یافته است؛ به دنبال تعریف مهندس و مهندسی، مروری برآموزش مهندسی در ایران خواهیم داشت، و با الفبای موفقیت یک دانشجوی مهندسی، آشنا خواهیم شد. در پایان بخش اول، نحوۀ صحیح نگارش زبان فارسی را، که یکی از کلیدهای موفقیت در حین تحصیل و کار حرفه‌ای است، مرور خواهیم کرد.

            بخش دوم کتاب به ارتباطات مهندسی می‌پردازد. در دنیای اطلاعات، یکی از رمزهای پیشرفت هر فرد، و به‌ویژه مهندسان، توانایی ارتباط موثر با دیگران است. در دنیای جدید، ارتباطات به‌صورت‌های مختلفی چون ارتباط شفاهی، الکترونیکی، نوشتاری و تصویری انجام شده و هر یک از قواعد خاصی تبعیت می‌کنند.

بخش سوم به آماده شدن برای ورود به بازارکارمهندسی اختصاص یافته و به‌پرسش‌های زیر پاسخ میدهد: چگونه می‌توان در مصاحبه‌های استخدامی موفق‌شد؟، پس از آغاز به‌کار، چگونه باید با مدیران، همکاران، کارفرمایان یا مشتریها، رفتار کنیم؟ اخلاق مهندسی چیست و به چه صورتی باید، در طول کار حرفه ای خود، به آن عمل کنیم؟

در بخش چهارم این کتاب، که به پژوهش در مهندسی اختصاص یافته است، ابتدا با نحوه جست‌و‌جو، دست‌یابی و سامان‌دهی داده‌های موردنیاز پژوهش در کتابخانه، بانک‌های اطلاعاتی و اینترنت و روش ارایۀ نتایج تحقیقات، به‌صورت مقالات پژوهشی آشنا خواهیم شد. در پایان این بخش روش‌های حراست از حاصل پژوهش‌ها و نوآوریهای مهندسی و اصول مالکیت‌فکری، مورد بحث قرار گرفته است.

مطالب بخش پنجم کتاب درباره عملیات مهندسی است. اوج فعالیت‌های مهندسی، طراحی است. روش مناسب برآورد و تخمین پارامترها؛ فرایند طراحی و ساخت یک وسیله، یک سازه، یا یک فرایند مهندسی؛ روش‌های برنامهریزی و زمان‌بندی پروژه‌های مهندسی؛ جایگاه خطر و ریسک در کارهای مهندسی؛ و روش‌های دستیابی به یک فعالیت ایمن مهندسی؛ مجموعه مطالبی هستند که در بخش پایانی کتاب، مطرح شده‌اند. به پیوست کتاب نیز جدول‌های حاوی داده‌هایی که مهندسان اغلب به آنها نیاز دارند، فراهم آمده است.

خلاصه اینکه، در این کتاب مجموعۀ مفاهیم، مهارت‌ها و نگرش‌هایی که معمولا در دوره‌های مهندسی کشور تدریس نمی‌شوند ولی دانشجویان در خلال تحصیل در دانشگاه؛ و مهندسان درطول کارحرفه‌ای در صنعت، نیاز به دانستن و به‌کاربردن آنها دارند، فراهم آمده است.هدف اصلی این کتاب آشنایی با حرفه مهندسی و مبانی ارتباطات، پژوهش، نگرش خلاقانه،طراحی و برنامه ریزی در مهندسی است. امروزه در اغلب دانشگاه‌های بزرگ دنیا درس یا درس‌هایی با محتوای کم و بیش مشابه مطالب کتاب حاضر برای همۀ دوره های مهندسی، عرضه می‌شود. اینگونه مطالب در بازآموزی‌های دوران کار‌حرفه‌ای و آزمون‌های مهندس حرفه‌ای نیز به‌کار گرفته می‌شوند.


فهرست مطالب

بخش 1: آموزش مهندسی

  1. مهندس و مهندسی: مهندس کیست؟ مهندسی چیست؟ چگونه در عرصه رقابت، مهندس موفقی باشیم. چالش  های مهندسی، توسعه پایدار.
  2. آموزش مهندسی در ایران: تاریخچه مهندسی، ساختار آموزش مهندسی درایران، شاخه ها و رشته‌های مهندسی.
  3. دانشجوی مهندسی: نحوۀ درس خواندن در دانشگاه، مهارت مطالعه،آماده شدن برای امتحان، ارتقاء توانایی‌های فردی  .
  4. زبان مهندسی: اصول نگارش صحیح واژه  ها و جملات، دستور خط فارسی، نقطه گذاری و ساماندهی متن فارسی، نگارش فرمول  های ریاضی.

بخش 2: ارتباطات مهندسی

  1. ارتباط شفاهی: زبان بدن، رفتار مناسب در برخوردها، اصول شرکت درجلسات، روش ارایۀ سخنرانی، گفتگو با رسانه  ها.
  2. ارتباط الکترونیکی: تماس تلفنی، ارتباط با رایانه، پست الکترونیکی، اینترنت، وسایل کمک آموزشی الکترونیکی، مسائل حقوقی ارتباط الکترونیکی.
  3. ارتباط نوشتاری: ساختار و نحوۀ نگارش یادداشت، نامه،اسناد فنی، گزارش های رسمی، پایان نامه ها و گزارش عملیات آزمایشگاهی.
  4. ارتباط تصویری: روش تهیه و ارایه جداول، شکل  ها، نمودارها، نمودارهای سه بعدی و محاسبات مهندسی.

بخش 3: بازار کار مهندسی

  1. در جستجوی کار: آماده شدن برای کار حرفه ای، کاریابی، تهیه درخواست کار، ساختار و محتوی رزومه، مصاحبه استخدامی.
  2. مهندس حرفه ای: نظام مهندسی، مهندس حرفه‌ای، آزمون مهندس حرفه ای، جواز مهندسی، انجمن های مهندسی، ...
  3. اخلاق مهندسی: اصول اخلاق حرفه ای، اخلاق خُرد، اخلاق کلان،قوانین اخلاقی؛ رابطه با همکاران، کارفرما، و مشتری؛ دانشجویان و اخلاق مهندسی،..

بخش 4: پژوهش در مهندسی

  1. در جستجوی داده ها: جستجو در کتابخانه، نظام های طبقه بندی کتاب، بانک های اطلاعاتی، جستجو در اینترنت، موتورهای جستجوی اینترنتی
  2. نگارش مقالات پژوهشی: روش تدوین نتایج پژوهش، ساختار یک مقاله پژوهشی، فرایند ارزیابی مقالات پژوهشی، حقوق و مسئولیت های نویسندگان و داوران
  3. مالکیت فکری: مالکیت فکری در جهان، مالکیت فکری در ایران،انواع مالکیت فکری (اختراع، حق مولف، طراحی صنعتی، علایم تجاری، ...)

بخش 5: عملیات مهندسی

  1. برآورد مهندسی: ضرورت برآورد و تخمین در فعالیتهای مهندسی، روش صحیح برآورد سریع، روش‌های غیر متعارف برآورد و مشکل گشایی  .
  2. طراحی مهندسی: فرایند طراحی، سازماندهی تیم طراحی، برانگیختن خلاقیت مهندسی، طوفان ذهن، تصمیم گیری محاسباتی
  3. برنامه  ریزی مهندسی: نمودار گانت، روش مسیر بحرانی، برنامه ریزی باCPM ، زمانبندی با   CPM
  4. ایمنی و مهندسی: مفهوم ایمنی، اصول شناسایی و کنترل خطر،استاندارد های ایمنی، مسئولیت مهندس طراح، حذف خطرات از محل کار، توجیه هزینه وسود
  5. مدیریت ریسک: ریسک و خطر در فعالیت های مهندسی، ارزیابی ریسک در طراحی، مدیریت ریسک، ایمنی در سیستم های بزرگ


180 بازدید
حرفه مهندسی